เรื่องยาวควันไฟ

สิบเดือนในหนึ่งปี อากาศที่นี่สะอาดที่สุดแห่งหนึ่งในประเทศไทย อีกสองเดือนไม่ใช่

Satellite picture of the Aleutian Islands and the Alaska Peninsula, located in the south of the state of Alaska, United States.

National Aeronautics and Space Administration (NASA) · Public domain

คืออะไร

ตั้งแต่ปลายเดือนกุมภาพันธ์ ภูเขาจะถูกเผา ทั้งตอซังพืช ใบไม้ในป่า และการเปิดพื้นที่ ทั้งสองฝั่งชายแดน แล้วควันก็ลงมานอนอยู่ในหุบเขาที่ถนนสายนี้วิ่งผ่านพอดี ควันจะหายไปเมื่อฝนแรกมา หน้านี้มีข้อมูลรายวันสี่ปีของทุกเมืองบนเส้นทาง และบอกตรงๆ ว่าข้อมูลชุดนี้อ่อนตรงไหน

ฉบับยาว

ข้อมูลสองชุดถูกดึงมา และพิมพ์ไว้ด้วยกันเพราะทั้งสองไม่ตรงกัน

ชุดยาว คือ Copernicus CAMS ผ่านบริการ Open-Meteo ค่า PM2.5 รายชั่วโมงที่สิบจุดรอบเส้นทาง ตั้งแต่ 1 สิงหาคม 2565 ถึงวันที่สร้างเว็บ รวม 15,050 จุด-วัน เมื่อย่อเป็นค่าเฉลี่ยรายวันแล้วเป็นรายเดือน รูปร่างของมันชัดมาก ดูปายเป็นตัวอย่าง ค่าเฉลี่ยเดือนกรกฎาคม 3.0 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ธันวาคม 9.9 มีนาคม 26.1 เมษายน 29.8 และในสามสิบวันของเดือนเมษายนที่วัดได้ ทั้งสามสิบวันเกิน 35.4 ซึ่งเป็นค่ามาตรฐาน 24 ชั่วโมงของสหรัฐฯ ส่วนเดือนกรกฎาคมตลอดสี่ปี ไม่มีสักวันเดียว

รูปแบบเดียวกันนี้เกิดขึ้นทุกจุดบนเส้นทาง และมีเรื่องหนึ่งที่ควรพูดออกมาดังๆ เชียงใหม่แย่กว่าบนเส้นทาง ค่าเฉลี่ยเดือนมีนาคมของเชียงใหม่คือ 37.8 เทียบกับแม่ฮ่องสอน 29.1 และปาย 26.1 เมืองที่คุณออกเดินทางคืออากาศที่สกปรกที่สุดของทริป

จุดอ่อนของชุดยาว ใน 15,050 จุด-วัน แบบจำลองไม่เคยให้ค่าเฉลี่ยรายวันเกิน 99.4 เลยสักครั้ง สถานีภาคพื้นดินในภาคเหนือเคยวัดได้สูงกว่านั้นมาก ช่องกริดของแบบจำลองกว้างหลายสิบกิโลเมตร แต่หุบเขาแม่ฮ่องสอนในเช้าที่ลมนิ่งของเดือนมีนาคมไม่กว้างขนาดนั้น การเฉลี่ยที่ทำให้แบบจำลองระดับทวีปคำนวณไหว คือการเฉลี่ยที่ลบชั่วโมงที่แย่ที่สุดของวันที่แย่ที่สุดออกไปพอดี อนุมาน — ให้อ่านรูปร่างของฤดูกาลจากข้อมูลนี้ แต่อย่าอ่านเพดานสูงสุดจากมัน

ชุดภาคพื้นดิน กรมควบคุมมลพิษมีเครือข่ายสถานีทั่วประเทศและเผยแพร่ค่าชั่วโมงล่าสุด แต่ปลายทางข้อมูลย้อนหลังตอบ 404 ในวันที่ดึงข้อมูล เว็บนี้จึงแสดงได้แค่ตอนนี้ ไม่ใช่ตอนนั้น และมีปัญหาที่สอง ซึ่งตัวมันเองคือข้อค้นพบ จังหวัดแม่ฮ่องสอน พื้นที่ 12,765 ตารางกิโลเมตร มีสถานีวัดเดียว คือ 58t ในตัวเมืองแม่ฮ่องสอน ปายไม่มี สบป่องไม่มี ขุนยวม แม่ลาน้อย แม่สะเรียง ไม่มีสักแห่ง ไม่มีหน่วยงานใดวัดอากาศในเมืองที่คนขี่ส่วนใหญ่นอนคืนแรก

วิธี

ฉบับใช้งานจริง กุมภาพันธ์ไม่ใช่ปัญหา สำหรับพื้นที่บนดอย ค่าเฉลี่ยกุมภาพันธ์ของปายคือ 15.0 และตลอดสี่ปีไม่มีวันไหนในกุมภาพันธ์ที่เกิน 35.4 ที่นั่นเลย มีนาคมกับเมษายนคือปัญหา พฤษภาคมจบแล้ว ปายลงมาที่ 10.0 และอยู่ต่ำต่อไป ถ้าวันเดินทางล็อกไว้แล้วและตรงกับเดือนมีนาคม ถนนก็ยังขี่ได้ สิ่งที่เปลี่ยนคือจุดชมวิวจะเป็นผนังสีขาว ทางลงยาวๆ ต้องทำด้วยตาที่แสบ และคนเป็นหอบจะเจอสัปดาห์ที่แย่ หน้ากาก FFP2 หรือ N95 ที่กระชับใต้หมวกกันน็อกคือสิ่งที่คนใช้กัน ส่วนหน้ากากอนามัยกับผ้าบัฟไม่ได้กรอง PM2.5

ตอนนี้

อนุมาน — คำแนะนำเรื่องช่วงเวลาที่ซื่อตรงกลับหัวกลับหางจากที่ขายกันทั่วไป ฤดูหนาวถูกขายว่าเป็นฤดูกาลของที่นี่ และพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ก็งามจริง แต่อากาศที่สะอาดที่สุดบนเส้นทางนี้แบบทิ้งห่าง คือ หน้าฝน ปายอยู่ที่ 3.0 ในเดือนกรกฎาคม เทียบกับ 26.1 ในเดือนมีนาคม ภูเขาเขียว น้ำตกมีน้ำ ห้องพักถูก สิ่งที่แลกไปคือถนนแห้ง

The photo shows the smoke coming off from several wildfires in the mountains of northern Thailand. Farmers in northern Thailand always set fire to the forests in the mountains nearing the end of the d — Takeaway · CC BY-SA 3.0

The MODIS (Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer) on NASA's Terra satellite captured this hazy view of the city and the surrounding region on April 22, 2026. — NASA Earth Observatory/Lauren Dauphin · Public domain

เกี่ยวข้องกับ

storyฤดูกาลเป็นคนเลือกทิศ — What the smoke does to the choice of direction.
eventช่วงเผา — The season itself, as a date range.
eventหน้าฝน — The cleanest air of the year, and the wettest road.
eventฤดูหนาว — The season everyone books, and why.
townปาย — The town with no air monitor and the softest March of the circuit.
townเชียงใหม่ — The dirtiest air on the route, and where you start.
hazardขี่ในควัน — Riding in it: what it does to sight and to lungs.
termฝุ่น PM2.5 — What the number measures.

ถูกอ้างถึงโดย

townเชียงใหม่ — The dirtiest air on the route is here.
townแม่ฮ่องสอน — The one air monitor in the province is here.
townปาย — Why the basin matters, and what the numbers say.
hazardขี่ในควัน — The four years of measurements behind this.
eventช่วงเผา — The data and where it is weak.
termฝุ่น PM2.5 — Four years of it, measured.
storyฤดูกาลเป็นคนเลือกทิศ — The four years of figures behind the March advice.

แต่ละข้อความมาจากไหน

Field	Tier	Source	Note
default	harvested	Open-Meteo Air Quality API (Copernicus CAMS) — Open-Meteo
text.story	harvested	Open-Meteo Air Quality API (Copernicus CAMS) — Open-Meteo	every figure is computed by tools/harvest_air.py from the fetched series; the station count is read off the air4thai station list on the fetch date
text.how	inference		the mask advice is this project reasoning from what PM2.5 is; no clinical source is cited for it and none should be read into it
text.today	inference
text_th	inference		written in Thai by this project, not machine-translated

แหล่งอ้างอิง

Open-Meteo Air Quality API (Copernicus CAMS) — Open-Meteo
air4thai — national air quality monitoring network — Pollution Control Department, Thailand / กรมควบคุมมลพิษ
Final Reconsideration of the National Ambient Air Quality Standards for Particulate Matter — US Environmental Protection Agency
Southeast Asian haze — Wikipedia (en)
Mae Hong Son province — Wikipedia (en)

cited Cited — a named source, linked · harvested Harvested — fetched from an open dataset, with its licence · tradition Tradition — general knowledge of the tradition, hedged · inference Inference — this project's own reasoning from the above · field Field — someone stood there