เครื่องรางอิยา (รูปสัตว์หินแอนดีส)Illailla
ออกเสียง EE-ya
ชื่ออื่น: conopa · canopa · inqaychu · enqa · camelid effigy
เครื่องรางเทือกเขาแอนดีสเปรูโบลิเวียความมั่นใจ กลางรอตรวจสอบ
รูปสัตว์แกะสลักขนาดเล็ก ส่วนใหญ่เป็นลามะหรืออัลปากา ทำจากหินแข็ง — ชิ้นของชาวอินคาที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะดัลลัส (Dallas Museum of Art) เป็นหินสีเขียวและดำ — มีรูทรงกระบอกเจาะลงไปที่หลังระหว่างไหล่ทั้งสองข้าง ขนาดพอดีมือ รูนี้คือส่วนที่ทำหน้าที่ มันเป็นภาชนะ ไม่ใช่ลวดลายประดับ
อ้างอิงเมื่อไร
ราว ค.ศ. 1400 – ปัจจุบัน ยังใช้อยู่ อ้างอิง
| ยุค | Inca to the present |
|---|---|
| รู้อายุได้อย่างไร | มีชิ้นที่ระบุปีหลงเหลืออยู่ |
| หมายเหตุ | 1400–1540 is the date the Dallas Museum of Art gives its Inca camelid-form vessel. Older Andean herding effigies exist; this project has not read a source dating them. |
ปีเก็บไว้แบบดาราศาสตร์ — ค.ศ. 1 คือ 1, ก่อน ค.ศ. 1 คือ 0, ก่อน ค.ศ. 500 คือ −499 — และพิมพ์ออกมาแบบที่ผู้อ่านพูดกัน วันที่เหล่านี้ได้มาอย่างไร
ตัววัตถุ
| รูปแบบ | รูปปั้นเล็ก |
|---|---|
| อยู่ที่ | ในไร่นา · ที่เตาไฟ |
| ผู้ทำ | stone carvers; Inca religious leaders performed the filling, per the cited account |
| สี | green · black |
| ปลดระวาง | ไม่ — เก็บไว้ |
| หมายเหตุ | The stone is described by the cited source as green and black; steatite is named elsewhere for comparable pieces. This project's materials list has no key for either, so object.materials is left empty rather than guessed. |
ผู้พกบอกว่ามันกันอะไร
รายงานตามที่มีผู้กล่าว ระบุชื่อผู้กล่าว และไม่ได้ทดสอบที่นี่ แถวด้านล่างคือคำกล่าวของแต่ละคน พร้อมชื่อของเขา
- ภัยต่อสัตว์เลี้ยง อ้างอิงกล่าวโดย Inca religious leaders and, per the cited account, present-day Andean highland communities
Modern-day highland communities in the Andes continue to use illa during their fertility rituals to ensure the prosperity of their camelid herds.
- ภัยต่อบ้านหรือไร่นา อ้างอิงกล่าวโดย the same, for fields as well as herds — the cited source names agricultural alongside pastoral fertility
เรื่องราว
ส่วนนี้ยังไม่ได้เขียนเป็นภาษาไทย ด้านล่างเป็นภาษาอังกฤษ
Dana Olesch, writing for the Dallas Museum of Art in 2017 about a camelid-form vessel made between 1400 and 1540, describes what the hole was for: "Inca religious leaders likely inserted a mixture of llama fat, blood, and other ceremonial objects into the hole located at the top of this vessel during various fertility rituals." The point was agricultural and pastoral fertility. Several Inca-related groups ended the rite by placing the illa in a pasture.
That is the whole logic of the object, and it is not the logic of a pendant. An illa is not worn where somebody can see it; it is fed and then put into the ground the herd walks over. The charm is a deposit.
Inference — an object that is buried is an object that is found, which is why museums hold so many of them and why nearly every one has left the corral it belonged to. This atlas notes that as a fact about collections rather than about the Andes.
Olesch writes that highland communities in the Andes still use illa in fertility rituals for their camelid herds. The word travels with variants — conopa, canopa in colonial Spanish sources, inqaychu and enqa in Quechua-speaking herding communities — and the objects under those names are not all the same object.
ทำและพกอย่างไร
ส่วนนี้ยังไม่ได้เขียนเป็นภาษาไทย ด้านล่างเป็นภาษาอังกฤษ
Carved from hard stone with hand tools, the cavity drilled. Charged by filling: llama fat, blood, and other offerings placed in the hole. Then set in a pasture or field, or kept in the house and brought out for the rite. The illa is not retired; it is refilled.
ปัจจุบัน
ส่วนนี้ยังไม่ได้เขียนเป็นภาษาไทย ด้านล่างเป็นภาษาอังกฤษ
Still in use in Andean highland herding communities as of the account cited here, and held in numbers by museums in Europe and North America. This project has read no dated field report of a present-day rite and does not describe one.
ชมได้ที่ไหน
- Another collection — a camelid-form stone vessel (illa), Peru, Inca, 1400–1540, Dallas Museum of Art
- The British Museum — Inca conopa in the form of a camelid
เลขทะเบียนวัตถุปรากฏที่นี่เฉพาะเมื่ออ่านมาจากหน้าแค็ตตาล็อกที่มีลิงก์ ไม่มีลิงก์ ไม่มีเลข
อย่าสับสนกับ
- เอเคโก (ตุ๊กตาชาวแอนดีส) — an illa is an animal with a hole in its back, meant to be filled and buried; an Ekeko is a loaded human figure meant to stand in a house and be given cigarettes
สิ่งที่อยู่ใกล้กัน
สิ่งที่กล่าวถึงเรื่องนี้
แต่ละรายการใช้ถ้อยคำของตัวเอง จากหน้าของตัวเอง
ที่มา
- The Emperor's New Groove: Llama Iconography and the Inca Empire — Dallas Museum of Art (Uncrated) อ่านเมื่อ 2026-09-16
- British Museum — Wikipedia อ่านเมื่อ 2026-09-16
ที่อื่น
ปรับปรุงบันทึก 2026-09-16 บันทึกนี้ในรูปแบบ JSON ช่องข้อมูลบอกที่มาของตัวเอง ป้ายระดับด้านบนบอกว่าเป็นระดับใด