แอตลาสเครื่องราง

แอตลาสเครื่องรางเครื่องราง

ตัวของมันเอง: ห้อยคอ ฝังดิน ตอกไว้เหนือประตู พับใส่กระเป๋า

โบราณ (19)

ชามคาถา

ราว ค.ศ. 501 – ค.ศ. 800

ชามดินเผาเรียบ ๆ มีตัวหนังสืออยู่ด้านใน ข้อความเขียนด้วยหมึกเป็นเกลียว เริ่มจากขอบวนเข้าไปถึงกลางชาม ส่วนใหญ่เป็นภาษาอราเมอิกบาบิโลนแบบยิว บางครั้งเป็นภาษามันดาอิก…

ซิปปัสแห่งฮอรัส (ศิลาฮอรัส)

ราว ก่อน ค.ศ. 1069 – ก่อน ค.ศ. 30

แผ่นหินสลักรูปฮอรัสในวัยเด็ก ยืนอยู่บนจระเข้สองตัว กำงูและแมงป่องไว้ในกำปั้น และบ่อยครั้งจับละมั่งไว้ที่เขาและจับสิงโตไว้ที่หาง ส่วนที่เหลือเต็มไปด้วยแถวอักษรไฮโรกลิฟิก…

ตาเวดจัต (ดวงตาแห่งฮอรัส)

ราว ก่อน ค.ศ. 2686 – ค.ศ. 641

ดวงตามนุษย์แบบประดิษฐ์ มีลายแก้มของเหยี่ยวม้วนอยู่ใต้ตา แกะหรือหล่อให้เล็กพอจะร้อยห้อยคอ ชิ้นที่หลงเหลือมาส่วนใหญ่เป็นเฟยองซ์ — เนื้อควอตซ์ที่เคลือบสีฟ้าอมเขียวในเตาเผา…

ทิเยต (เครื่องรางปมอียิปต์)

ราว ก่อน ค.ศ. 1550 – ก่อน ค.ศ. 30

ปมเป็นห่วง มีแขนสองข้างห้อยลงและมีหางอยู่ด้านล่าง เหมือนอังค์ที่คานขวางห้อยตกลง ตัดเป็นชิ้นเล็กและวางไว้ในผ้าห่อศพ ส่วนใหญ่ที่ลำตัวส่วนบน บทที่ 156 ของคัมภีร์ผู้ตาย…

ฟีกา (กำปั้นกันภัย)

ราว ก่อน ค.ศ. 100 – ปัจจุบัน

กำปั้นที่นิ้วโป้งดันขึ้นระหว่างนิ้วชี้กับนิ้วกลาง แกะขนาดเล็กและเจาะรูสำหรับร้อยเชือก ในแคว้นอัสตูเรียสทำจากหินเจ็ต ที่อื่นทำจากปะการัง เงิน ทองคำ กระดูก หรือเรซินหล่อ…

ม้วนแผ่นเงินเคเทฟฮินโนม

ราว ก่อน ค.ศ. 625 – ก่อน ค.ศ. 575

แผ่นเงินเล็กจิ๋วสองแผ่น ม้วนไว้แน่น แต่ละแผ่นมีข้อความตอนหนึ่งจากพรของปุโรหิต (Priestly Blessing) ในหนังสือกันดารวิถีขีดเขียนไว้…

ยันต์ฮู้ (ฝูลู่ ยันต์เต๋า)

ค.ศ. 317 – ปัจจุบัน

แผ่นหนึ่ง ส่วนใหญ่เป็นกระดาษ บางครั้งเป็นผ้า บางครั้งเป็นหน้าเหรียญ เขียนทับด้วยอักษรที่ไม่ได้ตั้งใจให้ใครอ่านออก ลายเส้นไม่สม่ำเสมอและคล้ายอักษรจีน…

สคารับ (ด้วงศักดิ์สิทธิ์อียิปต์)

ราว ก่อน ค.ศ. 2000 – ก่อน ค.ศ. 30

ด้วงที่แกะหรือหล่อ ด้านล่างแบนและสลักเป็นตราประทับ ด้านหลังแสดงหัว ปีกแข็ง และขา ด้านฐานจารึกอักษรไฮโรกลิฟิก — พระนามของกษัตริย์ ตำแหน่งของขุนนาง คำอธิษฐานสั้น ๆ…

สคารับหัวใจ

ราว ก่อน ค.ศ. 1690 – ก่อน ค.ศ. 664

ด้วงรูปวงรี ใหญ่และหนักกว่าสคารับของคนเป็น แกะจากหินสีเขียวเข้มหรือสีดำ — แจสเปอร์เขียว เซอร์เพนทีน หินบะซอลต์ — และมักไม่ได้เจาะรูสำหรับแขวน…

สายเปลือกหอยเบี้ย

ราว ก่อน ค.ศ. 3000 – ปัจจุบัน

เปลือกหอยทะเลตัวเล็ก ทรงไข่ มันวาว ด้านล่างที่แบนมีร่องยาวเป็นซี่ฟัน ร้อยกับเชือก เย็บติดผ้า แขวนที่คอ หรือโยนทีละกำมือ ส่วนใหญ่ขนาดราวเล็บหัวแม่มือ…

หินดีซี (ลูกปัดทิเบต)

ราว ก่อน ค.ศ. 700 – ปัจจุบัน

หลอดหินอาเกต สีน้ำตาลถึงดำ มีลวดลายสีขาวงาช้างอ่อน ๆ ที่กัดลงในเนื้อหิน ไม่ได้แกะสลัก: วงกลม วงรี สี่เหลี่ยม คลื่น ซิกแซก แถบ เส้น ข้าวหลามตัด จุด…

หินรู (แฮกสโตน)

ราว ค.ศ. 1 – ปัจจุบัน

ก้อนหินที่มีรูทะลุตลอดเพราะน้ำกัดเซาะ มักเป็นหินเหล็กไฟ และมักมีผิวมันวาวคล้ายแก้ว ไม่มีใครทำขึ้นเอง หินรูเป็นของที่ต้องพบเอง บนชายหาดหรือในทุ่ง…

เครื่องรางอังค์

ราว ก่อน ค.ศ. 2700 – ก่อน ค.ศ. 2

รูปตัว T ที่มีห่วงอยู่ด้านบน ห่วงเป็นรูปหยดน้ำ เมื่อทำเป็นเครื่องรางจะมีขนาดเล็กและร้อยห้อยคอ ชิ้นที่เก่าที่สุดทำจากทองคำหรืออิเล็กตรัม (electrum)…

เครื่องรางเทพีทาเวเรต

ราว ก่อน ค.ศ. 3000 – ค.ศ. 390

ฮิปโปโปเตมัสยืนตรงบนสองขา มีแขนขาและอุ้งเท้าแบบสิงโต มีจระเข้แม่น้ำไนล์พาดตามหลังและหาง มีหน้าอกแบบมนุษย์และท้องตั้งครรภ์ นางมักถือสัญลักษณ์ซา (sa) อักษรภาพที่แปลว่า…

เครื่องรางเทพเบส

ราว ก่อน ค.ศ. 2055 – ค.ศ. 999

ร่างเตี้ยล่ำมีเครา หน้าเป็นสิงโต สวมมงกุฎขนนก แลบลิ้น ขาโก่ง แสดงหน้าตรง ในขณะที่เทพอียิปต์องค์อื่นทุกองค์แสดงด้านข้าง องคชาตตั้งชัน บางครั้งสวมเสื้อทหาร บางครั้งชูมีด…

เศียรปาซูซู

ราว ก่อน ค.ศ. 800 – ก่อน ค.ศ. 63

ศีรษะที่หล่อหรือแกะสลัก มีรูหรือห่วงที่ด้านบนไว้ร้อยเชือก ใบหน้าคือหัวใจของมัน: เขาของละมั่งกาเซลล์ หูมนุษย์ ปากและจมูกแบบสุนัข ตาโปน แก้มย่น วัสดุที่พบบ่อยคือดินเผา…

เสาเจด

ราว ก่อน ค.ศ. 1550 – ก่อน ค.ศ. 1069

เสาต้นหนึ่งที่มีแถบแบนสี่แถบซ้อนขวางอยู่ที่ยอด เหมือนหัวเสาที่มีปลอกคอมากเกินไป เมื่อเป็นเครื่องราง จะมีขนาดเล็กและห้อยคอ คัมภีร์แห่งความตาย (Book of the Dead)…

เหรียญเครื่องรางจีน (เอี้ยนเซิ่งเฉียน)

ราว ก่อน ค.ศ. 206 – ปัจจุบัน

แผ่นกลมสำริดหล่อ มีรูตรงกลาง รูปร่างเหมือนเหรียญกษาปณ์จีนโบราณ แต่ไม่เคยใช้จ่ายเป็นเงินได้ เหรียญของทางการมีตัวอักษรสองหรือสี่ตัว แต่เหรียญเครื่องรางมักมีมากกว่านั้น…

แผ่นเครื่องรางลามัชตู

ราว ก่อน ค.ศ. 1000 – ก่อน ค.ศ. 301

แผ่นเครื่องรางขนาดเล็ก เจาะรูหรือทำห่วงไว้ให้แขวนได้ มีรูปปีศาจที่มันมุ่งจะต่อต้าน ลามัชตูถูกสลักเป็นร่างผสม: หัวสิงโตหรือหัวสุนัข ฟันลา หน้าอกเปลือย กรงเล็บนกล่าเหยื่อ…

คลาสสิก (6)

กอร์โกเนออน (ศีรษะกอร์กอน)

ราว ก่อน ค.ศ. 660 – ค.ศ. 399

ใบหน้า ไม่มีร่างกาย ตาถลน มีเขี้ยว แลบลิ้น ผมเป็นงู ปั้น สลัก หรือตอกลงบนสิ่งที่ต้องการการปกป้อง เช่น ปุ่มกลางโล่ หน้าบันวิหาร กระเบื้องดินเผาปลายชายคา เหรียญ…

บุลลา (ล็อกเกตของเด็กชายโรมัน)

ราว ก่อน ค.ศ. 300 – ค.ศ. 399

ล็อกเกตห้อยสร้อยคอ: กระเปาะกลมกลวงที่ปิดของบางอย่างไว้ข้างใน ซึ่งมักเป็นรูปองคชาต วัสดุที่ใช้ทำขึ้นอยู่กับฐานะของครอบครัว — ทองคำหรือแผ่นทองบางสำหรับชั้นบนสุด…

ฟัสซินุม (เครื่องรางรูปองคชาตโรมัน)

ราว ก่อน ค.ศ. 300 – ค.ศ. 399

องคชาตที่ใช้สวมใส่ ส่วนใหญ่หล่อด้วยสำริด มักมีปีก เจาะรูหรือทำห่วงไว้ร้อยเชือก ยังทำเป็นแหวน สลักนูนบนผนัง ทำเป็นตะเกียง และทำเป็นกระดิ่งลมที่เรียกว่า ทินทินนาบูลา…

ลูนูลา (จี้พระจันทร์เสี้ยวโรมัน)

ราว ก่อน ค.ศ. 300 – ค.ศ. 399

พระจันทร์เสี้ยวห้อยสร้อย ส่วนใหญ่เป็นทองคำ เด็กหญิงในโรมโบราณสวมใส่ อิซิดอร์แห่งเซบิยา (Isidore of Seville) ให้นิยามไว้ตรงตัวว่า…

อัญมณีเวทมนตร์ (หินสลักกรีก-อียิปต์)

ราว ก่อน ค.ศ. 100 – ค.ศ. 399

หินเจียขนาดหนึ่งถึงสามเซนติเมตร สลักทั้งสองหน้าและบ่อยครั้งสลักรอบขอบด้วย หน้าหนึ่งมีรูปบุคคล — ที่โด่งดังที่สุดคือร่างหัวไก่ที่มีขาเป็นงู ชื่ออะบราซัส (Abrasax)…

แผ่นคำสาป (คาตาเดสมอส)

ราว ก่อน ค.ศ. 500 – ค.ศ. 399

แผ่นตะกั่วบางมาก มีตัวอักษรเล็กจิ๋วขีดลงไป แล้วม้วน พับ หรือตอกตะปูทะลุ แผ่นนี้ลงไปอยู่ในดิน: ฝังไว้ในหลุมศพหรือสุสาน โยนลงบ่อน้ำหรือสระ เก็บไว้ในศาสนสถานใต้ดิน…

ต้นสมัยใหม่ (15)

กางเขนนักบุญบริจิด

ราว ค.ศ. 1600 – ปัจจุบัน

กางเขนเล็ก ๆ ที่สานจากฟางหรือต้นกก ซึ่งนิยามด้วยวัสดุมากกว่ารูปทรง พิพิธภัณฑ์แห่งชาติไอร์แลนด์ (National Museum of Ireland) แบ่งออกเป็นเจ็ดประเภท ได้แก่ แบบข้าวหลามตัด…

กางเขนไม้โรวัน

ราว ค.ศ. 1846 – ปัจจุบัน

กิ่งต้นโรวันสองกิ่งวางไขว้กัน มัดตรงจุดไขว้ด้วยด้ายหรือไหมพรมสีแดง กว้างไม่กี่นิ้ว อีกแบบหนึ่งเป็นห่วงแทนกางเขน คือกิ่งอ่อนเส้นเดียวดัดเป็นวงแล้วมัดไว้…

ขวดแม่มด

ราว ค.ศ. 1500 – ปัจจุบัน

ภาชนะปิดจุก บรรจุปัสสาวะของผู้ที่ประสบเคราะห์และเหล็กแหลม — เข็มหมุด เข็มเย็บผ้า ตะปู — แล้วนำไปซ่อน ชิ้นที่มีบันทึกเก่าที่สุดเป็นเหยือกบาร์ทมันน์ (Bartmann)…

คาเมอา (เครื่องรางแบบเขียนของชาวยิว)

ราว ค.ศ. 201 – ปัจจุบัน

เครื่องรางแบบเขียน เป็นแผ่นเล็ก ๆ ทำจากหนังฟอก กระดาษ หรือโลหะบาง จารึกเป็นภาษาฮีบรูด้วยพระนามของพระเจ้าและนามของทูตสวรรค์ บางครั้งจัดเป็นตารางตัวอักษรหรือตัวเลข…

ทลฮารึบัง (รูปปู่หิน)

ราว ค.ศ. 1416 – ปัจจุบัน

รูปสลักยืนทำจากหินภูเขาไฟของเกาะเชจู สวมหมวกทรงกลม ตาโต ปากปิด และไหล่ข้างหนึ่งสูงกว่าอีกข้าง บางตัวมีหูใหญ่ มืออยู่ด้านหน้า บนท้อง หรืออ้อมไปด้านหลัง…

มิลาโกร (แผ่นโลหะแก้บน)

undated

แผ่นโลหะแบนเล็ก ๆ เป็นรูปของสิ่งที่คุณกำลังอธิษฐานขอ — ขา ตา หัวใจ ปอด ชายคุกเข่า วัว บ้าน รถ ส่วนใหญ่เป็นแผ่นดีบุกหรือเงินปั๊ม ยาวไม่กี่เซนติเมตร…

รองเท้าซ่อนในบ้าน

ค.ศ. 1308 – ค.ศ. 1991

รองเท้าธรรมดาที่ผ่านการใส่มาแล้ว ถูกก่อปิดไว้ในตัวอาคารในจุดที่ไม่มีใครเห็น เช่น ในปล่องไฟ ใต้พื้น เหนือเพดาน ในหลังคา ข้างกรอบประตูหรือหน้าต่าง และบางครั้งในฐานราก…

ลาดันกา (ถุงกำยานออร์โธด็อกซ์)

undated

ถุงเล็ก ๆ หรือตลับเล็กมีบานพับ แขวนคอด้วยเชือกหรือสร้อยเส้นเดียวกับกางเขนศีลล้างบาป แบบเก่าทำจากผ้า แบบที่ขายทุกวันนี้เป็นโลหะปั๊มหรือหล่อ ฝามักมีรูปไอคอน ข้างในใส่กำยาน…

อันติง-อันติง (เครื่องรางฟิลิปปินส์)

ราว ค.ศ. 1565 – ปัจจุบัน

ส่วนใหญ่เป็นจี้แบนห้อยสร้อยคอ ทรงกลม สามเหลี่ยม หรือรูปกางเขน ทำจากโลหะสีทอง หน้าจี้อัดแน่นด้วยรูปบุคคลและคำภาษาละติน แต่ของประเภทนี้กว้างกว่าจี้…

เทรุเทรุโบซุ (ตุ๊กตาไล่ฝน)

ราว ค.ศ. 1603 – ปัจจุบัน

ตุ๊กตาทำมือตัวเล็ก ทำจากกระดาษทิชชูหรือผ้าสีขาว ใช้ก้อนวัสดุยัดไส้กลม ๆ เป็นหัว ผ้าปล่อยห้อยลงมาด้านล่าง และผูกเชือกรอบคอ แขวนไว้นอกประตูหรือหน้าต่าง…

เสื้อยันต์

ราว ค.ศ. 1375 – ค.ศ. 1899

เสื้อที่มีตัวเขียนเต็มไปทั้งตัว ข้อความจากคัมภีร์อัลกุรอาน พระนามของพระเจ้า นามของศาสดา หรือตัวเลข จัดวางบนผ้าเป็นช่อง ตาราง และวงกลม…

เหรียญนักบุญคริสโตเฟอร์

ค.ศ. 452 – ปัจจุบัน

แผ่นโลหะกลมแบบปั๊ม กว้าง 15 ถึง 30 มม. เป็นรูปยักษ์มีเคราลุยข้ามแม่น้ำ มือหนึ่งถือไม้เท้า มีเด็กอยู่บนบ่า ตีเป็นเหรียญได้ทั้งอะลูมิเนียม ดีบุก ทองเหลือง เงิน และทอง…

เอเคโก (ตุ๊กตาชาวแอนดีส)

ค.ศ. 1781 – ปัจจุบัน

ชายร่างเตี้ย ไว้หนวด แต่งกายแบบชาวแอนดีส ที่เห็นชัดที่สุดคือผ้าคลุมปอนโช แบกของทุกอย่างที่ครัวเรือนหนึ่งอยากได้ไว้เต็มถึงบ่า ได้แก่ ถุงและตะกร้าใส่ธัญพืช อาหาร หม้อ…

เอ็นกีซี

ราว ค.ศ. 1600 – ปัจจุบัน

ภาชนะที่มีวิญญาณอยู่ข้างใน ภาชนะนั้นเป็นหม้อเซรามิก น้ำเต้า เขาสัตว์ เปลือกหอย ห่อผ้า — อะไรก็ได้ที่บรรจุสารที่มีพลังทางจิตวิญญาณได้ — และยังเป็นรูปแกะไม้ รูปคนหรือสัตว์…

ใบโคลเวอร์สี่แฉก

ราว ค.ศ. 1600 – ปัจจุบัน

ใบโคลเวอร์ที่มีใบย่อยสี่ใบแทนที่จะเป็นสามใบ มักเป็นโคลเวอร์ขาว (Trifolium repens) เป็นการกลายพันธุ์ ไม่ใช่พืชอีกชนิดหนึ่ง…

ยังใช้อยู่ (15)

กรีกรี (ถุงเครื่องรางแอฟริกาตะวันตก)

ราว ค.ศ. 1700 – ปัจจุบัน

ถุงผ้าใบเล็กที่สวมติดตัว มักห้อยที่คอ ข้างในมีโองการจากอัลกุรอานที่เขียนบนกระดาษเป็นชิ้น ๆ สมุนไพร และวัตถุเล็ก ๆ ตามจำนวนที่กำหนดไว้ ในแอฟริกาตะวันตก…

กางเขนอากาเดซ

ราว ค.ศ. 1900 – ปัจจุบัน

จี้หล่อ มักเป็นเงิน มีห่วงหรือวงแหวนที่ด้านบน และตัวจี้ด้านล่างบานกว้างออก — บางครั้งเป็นกางเขน บ่อยกว่านั้นเป็นรูปทรงระหว่างกางเขนกับโล่…

จี้อัลกุรอาน

ราว ค.ศ. 901 – ปัจจุบัน

ตลับโลหะที่คอ ภายในมีข้อความจากคัมภีร์ บางครั้งเป็นคัมภีร์อัลกุรอานจิ๋วทั้งเล่ม ป้องกันด้วยปกโลหะประดับลวดลาย…

ด้ายแดง

ราว ค.ศ. 1489 – ปัจจุบัน

ด้ายเส้นบางสีแดงสดหรือแดงเข้ม มักเป็นด้ายขนสัตว์ ผูกรอบข้อมือเป็นสร้อยหรือสายรัด นั่นคือตัววัตถุทั้งหมด

ตะอ์วีซ

ราว ค.ศ. 901 – ปัจจุบัน

ข้อความที่เขียนไว้ พับแล้วสวมติดตัว ตะอ์วีซอาจเป็นห่อกระดาษในถุงผ้าสีดำ ม้วนกระดาษในตลับจี้ทรงกระบอก ตัวอักษรที่สลักบนโลหะ หรือบทดุอาอ์ใส่กรอบแขวนผนัง…

มาร์เตนิตซา

ราว ค.ศ. 801 – ปัจจุบัน

ด้ายขนสัตว์สีขาวและสีแดงบิดเข้าด้วยกัน ส่วนใหญ่ทำเป็นตุ๊กตาไหมพรมเล็ก ๆ สองตัว ปิโฌ (Pizho) ตัวผู้ ส่วนใหญ่เป็นสีขาว และเปนดา (Penda) ตัวเมีย…

รอยสักกางเขนคอปติก

ราว ค.ศ. 640 – ปัจจุบัน

กางเขนเล็ก ๆ ที่สักไว้ด้านในข้อมือขวา แบบที่นิยมคือกางเขนคอปติก เส้นหนาสองเส้นยาวเท่ากันตัดกันเป็นมุมฉาก ปลายแขนแต่ละข้างแตกเป็นสามแฉก รวมสิบสองแฉก มักเป็นสีน้ำเงิน…

อาคัวบา (ตุ๊กตาไม้ของชาวอาคาน)

ราว ค.ศ. 1800 – ปัจจุบัน

รูปแกะไม้ขนาดเล็ก ศีรษะเป็นแผ่นกลมแบนขนาดใหญ่ คอเป็นปล้องวงแหวน ลำตัวสั้น และมักกางแขนออกไปทางด้านข้าง ศีรษะคือเอกลักษณ์ทั้งหมดของมัน: วงกลมหรือวงรีเรียบ ๆ…

ฮัมซา (มือกันภัย)

ราว ก่อน ค.ศ. 800 – ปัจจุบัน

ฝ่ามือแบ ส่วนใหญ่ทำให้สมมาตรจนมีนิ้วโป้งทั้งสองข้าง ทำด้วยเงินมากกว่าวัสดุอื่น ในอดีตยังแกะจากหินเจ็ต (jet) ด้วย กลางฝ่ามือมักมีดวงตา นิ้วกางออกคือหันความชั่วร้ายออกไป…

ฮิรซ์ (ตลับใส่โองการอัลกุรอาน)

ราว ค.ศ. 1900 – ปัจจุบัน

ตลับเล็ก ๆ ห้อยสร้อย ทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้าหรือทรงกระบอก ภายในมีโองการอัลกุรอานที่เขียนบนกระดาษ ส่วนใหญ่ทำจากเงิน ตลับอาจห้อยจากสร้อยเงินเรียบ ๆ…

เครื่องรางนาซาร์ (ลูกปัดตาสีฟ้า)

ราว ก่อน ค.ศ. 1600 – ปัจจุบัน

ลูกปัดแก้วทำมือ เป็นวงกลมซ้อนกันหรือเป็นรูปหยดน้ำ สีน้ำเงินเข้ม ขาว ฟ้าอ่อน และดำ บางครั้งมีขอบสีเหลืองหรือสีทอง บอนจุก (boncuk) ของตุรกีเป็นแก้วสีน้ำเงิน มีจุดสีน้ำเงิน…

เทฟิลลิน

ราว ค.ศ. 1 – ปัจจุบัน

กล่องหนังสีดำใบเล็กสองใบ พร้อมสายหนังสีดำยาว กล่องสำหรับแขนสวมที่ต้นแขนข้างที่ไม่ถนัด และสายพันลงมาตามแขนท่อนล่าง รอบมือ และรอบนิ้วกลาง…

เมซูซา

ราว ก่อน ค.ศ. 300 – ปัจจุบัน

แผ่นหนังพาร์ชเมนต์ เขียนด้วยมือโดยอาลักษณ์ที่ผ่านการฝึก ด้วยหมึกดำชนิดลบไม่ออกและปากกาขนนก มีข้อความเฉลยธรรมบัญญัติ 6:4–9 และ 11:13–21 ม้วนแล้วใส่ในกล่อง…

เฮย์ มาเตา (จี้ตะขอเบ็ดเมารี)

undated

ตะขอเบ็ดที่ทำเป็นรูปทรงเฉพาะอย่างมาก แกะสลักจากกระดูกหรือโปวนามู (pounamu) — คำภาษาเมารีที่เรียกหินสีเขียวเนื้อแข็ง ส่วนใหญ่เป็นหยกเนไฟรต์ ซึ่งพบเฉพาะบนเกาะใต้ …

เฮย์ติกิ (จี้หยกเมารี)

undated

จี้รูปคน ศีรษะเอียง มือข้างหนึ่งวางบนต้นขาอีกข้างวางบนอก หรือทั้งสองมือวางบนต้นขา แกะจากโปวนามู (pounamu) และห้อยกับเชือกถักที่รัดด้วยห่วงและเดือย…

สมัยกลาง (24)

กริชปูซากา (กริชมรดก)

ราว ค.ศ. 1200 – ปัจจุบัน

กริชไม่สมมาตร มีสามส่วน: ใบกริช (บีละฮ์ – bilah) ด้าม (ฮูลู – hulu) และฝัก (วารังกา – warangka) ใบกริชตีจากเหล็กกับเหล็กผสมนิกเกิลซ้อนสลับชั้นกัน…

คอล (เยื่อคลุมหน้าทารกแรกเกิด)

ราว ค.ศ. 1000 – ค.ศ. 1999

เยื่อชิ้นหนึ่งจากการคลอดที่หลุดออกมาพร้อมทารกแรกเกิด และติดอยู่ที่ศีรษะและใบหน้า ส่วนใหญ่เป็นเยื่อชั้นในบางใส คือเยื่อแอมเนียน (amnion) หมอตำแยลอกเยื่อนั้นออก…

คัมภีร์ม้วนเครื่องรางเอธิโอเปีย (คิตาบ)

ราว ค.ศ. 1500 – ปัจจุบัน

แผ่นหนังฟอกยาว ทำจากหนังแพะหรือหนังแกะ แช่น้ำ ตากแห้ง ขึง ขูด และล้างจนรับหมึกได้ เขียนบทสวดภาษากีเอซ (Ge'ez) และวาดภาพเครื่องราง แล้วม้วนเก็บ…

จิมัต (เครื่องรางมลายู)

ราว ค.ศ. 1200 – ปัจจุบัน

เป็นหมวดหมู่มากกว่ารูปทรง จิมัตครอบคลุมวัตถุหรืองานเขียนใดก็ตามที่แขวนไว้กับร่างกาย ยานพาหนะ หรืออาคาร เพื่อปกป้องเจ้าของจากภัยอันตราย ภายในหมวดนี้…

จี้นักบุญขี่ม้า

ราว ค.ศ. 501 – ค.ศ. 1299

แผ่นกลมหรือจี้เล็ก ๆ ชิ้นยุคไบแซนไทน์ตอนต้นเป็นสำริด ชิ้นยุคกลางเป็นตะกั่ว ด้านหนึ่งเป็นภาพฉาก ผู้หนึ่งยืนเฆี่ยนหญิงที่ถูกมัดคุกเข่าอยู่ หรือในแบบที่หลังกว่านั้น…

จี้มโยลเนียร์ (ค้อนธอร์)

ราว ค.ศ. 700 – ค.ศ. 1100

ค้อนเล็ก ๆ ที่ห้อยเอาหัวลงไว้ที่คอ: ด้ามสั้น หัวกว้างบานออก มีห่วงหรือวงแหวนสำหรับแขวนอยู่ตรงที่ควรเป็นปลายด้าม ส่วนใหญ่เป็นเหล็กหรือเงินเรียบ ๆ ในราวพันชิ้นที่รู้จัก…

ตะกรุด

ราว ค.ศ. 1200 – ปัจจุบัน

หลอดหนึ่งหลอด แผ่นโลหะบาง ๆ หรือใบลานหนึ่งแถบ ถูกจารึกยันต์ ซึ่งเป็นเรขาคณิตศักดิ์สิทธิ์และคาถาภาษาบาลี แล้วม้วนให้แน่นเป็นหลอดยาว มัดด้วยเชือก หรือบรรจุไว้ในปลอก…

ตาบีซ (เครื่องรางคำอธิษฐาน)

ราว ค.ศ. 900 – ปัจจุบัน

คำอธิษฐานที่เขียนไว้ พับให้เล็กแล้วปิดไว้ในบางสิ่ง ในเอเชียใต้ ภาชนะนั้นมักเป็นตลับโลหะทรงแบนหรือทรงกระบอก ห้อยคอด้วยเชือกสีดำหรือผูกไว้ที่ต้นแขน…

ตุ๊กตาฟางข้าว (คอร์นดอลลี)

ราว ค.ศ. 600 – ปัจจุบัน

รูปทรงกลวงที่ถักจากฟ่อนข้าวฟ่อนสุดท้ายของการเก็บเกี่ยว: เป็นรูปคน ปม โคม มงกุฎ พัด หรือเกือกม้า ของบริเตนทำจากข้าวสาลี ข้าวโอ๊ต ข้าวไรย์ หรือข้าวบาร์เลย์…

ทามา (แผ่นโลหะถวายของกรีก)

undated

แผ่นโลหะขนาดเล็ก ทั้งโลหะทั่วไปและโลหะมีค่า ดุนเป็นรูป: หัวใจ ดวงตา มือ ขา รูปคนคุกเข่าทั้งตัว บ้าน ทารก เรือ มีริบบิ้นร้อยผ่าน นำไปแขวนบนราวหรือตะขอข้างรูปเคารพ (ไอคอน)…

ธงลุงตา (ธงมนต์ม้าลม)

ค.ศ. 1040 – ปัจจุบัน

ผ้าสีรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสหรือสี่เหลี่ยมผืนผ้า พิมพ์ลายจากแม่พิมพ์ไม้ เย็บขอบด้านบนติดกับเชือกยาวเรียงกับผืนอื่น ๆ ธงมาเป็นชุด ชุดละห้าผืน และเรียงสีตามลำดับเดิมเสมอ…

บูจอก (ยันต์กระดาษเกาหลี)

ราว ค.ศ. 1100 – ปัจจุบัน

ยันต์กระดาษที่มูดัง (mudang) ผู้ประกอบพิธีในศาสนาพื้นบ้านของเกาหลีเป็นผู้วาด รูปบนยันต์สร้างจากอักษรฮันจา (Hanja) คืออักษรจีนแบบที่ใช้ในเกาหลี…

ปลัดขิก

undated

รูปองคชาตแกะสลัก ยาวตั้งแต่สองสามนิ้วไปจนถึงหลายฟุต ทำจากไม้ โลหะ กระดูก เขาสัตว์ หรืองาช้าง มักมีอักขระศักดิ์สิทธิ์จารไว้ อันเล็กผู้ชายและเด็กผู้ชายสวมกับเชือกคาดเอว…

รุทรากษ์

undated

เมล็ดแข็งสีน้ำตาล มีร่องจากบนลงล่าง เจาะรูแล้วร้อยสวมที่คอ เมล็ดนี้คือแกนในของผลเอเลโอคาร์ปัส กานิทรัส (Elaeocarpus ganitrus) ไม้ไม่ผลัดใบที่โตเร็วบนเชิงเขาหิมาลัย…

สกาปูลาร์สีน้ำตาล

ราว ค.ศ. 1250 – ปัจจุบัน

ผ้าขนสัตว์สีน้ำตาลรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าเล็ก ๆ สองชิ้น กว้างไม่กี่นิ้ว เชื่อมกันด้วยสายผ้าสองเส้น ชิ้นหนึ่งอยู่ที่หน้าอก สายพาดผ่านไหล่ทั้งสองข้าง อีกชิ้นห้อยอยู่ด้านหลัง…

สักยันต์

ราว ค.ศ. 800 – ปัจจุบัน

รอยสัก เป็นยันต์รูปเรขาคณิต รูปสัตว์ และรูปเทพ ล้อมด้วยคาถาภาษาบาลี เขมร หรือภาษาถิ่นภาคเหนือของไทย ใช้เข็มยาวจิ้มลงบนผิวหนัง…

อักนุส เดอี (ลูกแกะของพระเจ้า)

ราว ค.ศ. 800 – ปัจจุบัน

แผ่นขี้ผึ้งทรงกลมหรือทรงรี ด้านหนึ่งกดเป็นรูปลูกแกะ ลูกแกะถือไม้กางเขนหรือธง ด้านหลังมักเป็นรูปนักบุญ…

อาซาบาเช (เครื่องรางหินเจ็ต)

ราว ค.ศ. 1400 – ปัจจุบัน

ชิ้นหินเจ็ต — ไม้ที่กลายเป็นฟอสซิล สีดำ จับแล้วรู้สึกอุ่น และเบามือ — เจียเป็นรูปกำปั้นเล็ก ๆ ที่สอดนิ้วโป้งไว้ระหว่างนิ้วชี้กับนิ้วกลาง…

อิยา (รูปสัตว์หินแอนดีส)

ราว ค.ศ. 1400 – ปัจจุบัน

รูปสัตว์แกะสลักขนาดเล็ก ส่วนใหญ่เป็นลามะหรืออัลปากา ทำจากหินแข็ง — ชิ้นของชาวอินคาที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะดัลลัส (Dallas Museum of Art) เป็นหินสีเขียวและดำ …

เกือกม้า

ราว ค.ศ. 910 – ปัจจุบัน

เหล็กรูปตัว U เจาะรูตะปู ซึ่งชีวิตแรกของมันคือถูกตอกติดกับกีบม้า เมื่อใช้เป็นเครื่องราง ต้องเป็นเกือกที่ใช้แล้ว: ปลายด้านหน้าสึกบาง ยังมีโคนตะปูติดอยู่ ติดไว้เหนือประตู…

แผ่นยันต์ (ยันตระ)

undated

แผนภาพเรขาคณิตที่วาดบนกระดาษ ระบายสี หรือสลักลงบนแผ่นโลหะ มักเล็กกว่าและมีสีน้อยกว่ามณฑล (mandala) รูปทรงต่าง ๆ แผ่ออกจากจุดศูนย์กลางที่เรียกว่า พินทุ (bindu)…

แหวนนพเก้า

undated

อัญมณีเก้าเม็ดฝังรวมกันบนตัวเรือนทองหรือเงิน หนึ่งเม็ดต่อดาวหนึ่งดวงในเก้าดวงของโหราศาสตร์ฮินดู โดยมีทับทิมอยู่ตรงกลางแทนดวงอาทิตย์…

โอฟุดะ (แผ่นยันต์ศาลเจ้าญี่ปุ่น)

ราว ค.ศ. 710 – ปัจจุบัน

เครื่องรางแบบแผ่นแบนที่ศาลเจ้าหรือวัดออกให้ อาจเป็นแผ่นกระดาษ แผ่นบางสี่เหลี่ยมผืนผ้าในซองกระดาษ หรือแผ่นไม้ มีชื่อศาลเจ้าหรือพระนามของเทพเจ้าที่ประดิษฐานอยู่ที่นั่น…

โอมิกุจิ (ใบเซียมซีญี่ปุ่น)

ค.ศ. 1409 – ปัจจุบัน

แผ่นกระดาษพิมพ์แถบแคบ ๆ ที่สุ่มหยิบจากกล่องที่ศาลเจ้าหรือวัด โดยถวายเงินเล็กน้อย ด้านบนมีคำทำนายแบบจัดระดับ — ตั้งแต่โชคดีมากไปจนถึงโชคร้าย — ตามด้วยคำทำนายสั้น ๆ…

สมัยใหม่ (30)

กระจกปากั้ว (กระจกแปดทิศ)

undated

แผ่นแปดเหลี่ยมหรือแผ่นกลม มีสัญลักษณ์ปากั้วทั้งแปด (ไตรแกรม) เรียงอยู่รอบกระจกที่อยู่ตรงกลาง กระจกอาจเป็นกระจกเรียบ กระจกนูน หรือกระจกเว้า…

กาอู (ตลับเครื่องรางทิเบต)

ค.ศ. 2000 – ปัจจุบัน

กล่องโลหะที่สวมโดยปิดไว้ตลอด ฮิมาลายันอาร์ตรีซอร์สเซส (Himalayan Art Resources) เรียกวัตถุประเภทนี้ว่าศาลบูชาพกพา โดยทั่วไปทำจากโลหะดุนลาย (repoussé)…

ของนำโชควันแข่ง

ค.ศ. 1887 – ปัจจุบัน

อะไรก็ได้ที่อยู่ในห้องครั้งล่าสุดที่ทุกอย่างไปได้ดี รองเท้าเบสบอลที่ยืมมาหนึ่งคู่ ก้อนหินกลมที่เก็บมาจากสนาม หมายเลขบนเสื้อทีม หมวกที่กลับด้านในออกแล้วสวมหันหลัง…

คอร์นิเชลโล (เขานำโชคอิตาลี)

ราว ค.ศ. 1500 – ปัจจุบัน

เขาสัตว์บิดเกลียวอันเดียว ยาวไม่กี่เซนติเมตร เรียวแหลมที่ปลาย และเจาะรูที่ด้านกว้างไว้ร้อยสร้อย ทำจากทองคำ เงิน พลาสติก กระดูก ดินเผา หรือปะการังแดง ชิ้นสีแดงดูคล้ายพริก…

จี้คริสตัล

undated

หินเจียหรือหินขัดมนที่ห้อยไว้ที่คอ มักอยู่ในกรงลวดหรือกรอบเงิน: แท่งควอตซ์ปลายแหลมหกเหลี่ยม โรสควอตซ์รูปขนมเปียกปูน ก้อนอเมทิสต์ ลูกปัดอาเกตหรือเทอร์ควอยซ์ขัดเงา ใช้สวม…

ชีมารูตา (กิ่งต้นรูเครื่องรางอิตาลี)

ราว ค.ศ. 1899 – ปัจจุบัน

กิ่งต้นรู (rue) ทำด้วยเงิน ปลายกิ่งแต่ละกิ่งมีเครื่องราง กิ่งแผ่ออกจากก้านกลาง และแต่ละกิ่งผลิเป็นของต่างกัน ได้แก่ ดอกกุหลาบ มือถือคทาหรือดาบ หัวใจลุกเป็นไฟ ปลา…

ซุงคอร์ (วงล้อคุ้มครองทิเบต)

ค.ศ. 2000 – ปัจจุบัน

แผนภาพบนกระดาษ พับจนเป็นห่อเล็ก ๆ และพันด้วยด้ายสี คำบรรยายของเจมส์ เจนทรี (James Gentry) สำหรับโครงการศิลปะหิมาลัย (Project Himalayan Art) นั้นแม่นยำ…

ดารุมะ

ราว ค.ศ. 1764 – ปัจจุบัน

ตุ๊กตากระดาษปาเปเยมาเชกลวง ทรงกลม ถ่วงน้ำหนักที่ฐานให้ตั้งตัวกลับได้เมื่อถูกผลักล้ม ส่วนใหญ่เป็นสีแดง หน้ามีหนวดเคราและขมวดคิ้ว ตาขาวโตสองข้างเว้นว่างไว้ ขายโดยไม่มีตาดำ…

ตีนกระต่ายนำโชค

ราว ค.ศ. 1884 – ปัจจุบัน

ตีนหลังของกระต่าย ตากแห้ง พกไว้ในกระเป๋า แบบหรูหุ้มปลายด้วยโลหะและห้อยกับสร้อย ธีโอดอร์ โรสเวลต์ (Theodore Roosevelt) เขียนไว้ในอัตชีวประวัติว่า นักมวยจอห์น แอล.…

ทูปิลัก

undated

สองสิ่งที่ต่างกันใช้ชื่อเดียวกันนี้ และผู้อ่านควรแยกทั้งสองออกจากกัน สิ่งแรกคือสิ่งที่คำนี้หมายถึงแต่เดิมในกรีนแลนด์: สัตว์แก้แค้นที่อังกักคุก (angakkuq)…

นักบุญประจำรถ (เหรียญนักบุญคริสโตเฟอร์)

ราว ค.ศ. 1900 – ปัจจุบัน

เหรียญโลหะปั๊มที่หนีบไว้กับแผงบังแดดหรือติดกาวไว้บนคอนโซลหน้ารถ หรือรูปปั้นจิ๋วที่ตั้งอยู่บนคอนโซล เป็นภาพชายร่างยักษ์กำลังลุยข้ามแม่น้ำโดยมีเด็กคนหนึ่งอยู่บนบ่า…

นิมบู มีร์ชี (มะนาวกับพริก)

undated

มะนาวหนึ่งลูกกับพริกเขียวเจ็ดเม็ดร้อยเชือก แขวนไว้ที่ธรณีประตู เหนือเคาน์เตอร์ร้าน หรือท้ายรถ ไม่มีการสวมใส่และไม่มีการเขียนสิ่งใด ของนี้เน่าอยู่กลางแดด กลายเป็นสีน้ำตาล…

ปาตูอา (ถุงเครื่องรางบราซิล)

undated

ห่อเล็ก ๆ ที่เย็บปิด สวมที่คอหรือพกติดตัว ปิดทับสิ่งที่ใส่ไว้ข้างใน ชิ้นที่โครงการศิลปะศักดิ์สิทธิ์แห่งแอตแลนติกผิวดำ (Sacred Arts of the Black Atlantic)…

ผิงอันฝู (ยันต์ขอความสงบสุข)

undated

กระดาษสีเหลืองที่เขียนสัญลักษณ์ศักดิ์สิทธิ์ พับเป็นรูปปากั้ว (แปดทิศ) หรือสี่เหลี่ยมผืนผ้า แล้วสอดเข้าซองผ้าสีแดง ในไต้หวันนี่คือเครื่องรางที่พบบ่อยที่สุด…

พระเครื่อง

ราว ค.ศ. 1866 – ปัจจุบัน

รูปเคารพขนาดเล็กที่กดพิมพ์ขึ้น เป็นรูปพระพุทธเจ้า พระสงฆ์ที่เป็นที่เคารพ พระโพธิสัตว์ หรือเทวดา — เป็นองค์พระขนาดราวสองสามเซนติเมตร ทำจากปูน โลหะ ไม้ หรือกระดูก…

สร้อยข้อมือนาซาร์ (ลูกปัดตากันตาร้าย)

ราว ก่อน ค.ศ. 1600 – ปัจจุบัน

ลูกปัดรูปตาสีน้ำเงินขาวหนึ่งเม็ดหรือมากกว่า ร้อยกับเชือกยางยืด สร้อยโซ่ หรือด้ายแดง ขนาดพอดีข้อมือ ตัวลูกปัดเป็นแก้วทำมือ มีวงกลมซ้อนกันหรือรูปหยดน้ำสีน้ำเงินเข้ม ขาว…

สายห้อยมือถือ

ราว ค.ศ. 1995 – ปัจจุบัน

ตุ๊กตาตัวเล็ก ลูกปัด พู่ หรือถุงผ้าไหมยกดอก ห้อยกับเชือกเส้นเล็ก ผูกด้วยเงื่อนผูกวัว (lark's head) ผ่านรูบนโทรศัพท์หรือเคส ถ้าเครื่องไม่มีรู…

หินคลายกังวล

undated

หินสีเนื้อเรียบขัดมัน ส่วนใหญ่ทรงรี ด้านหนึ่งมีแอ่งขนาดเท่านิ้วโป้งสึกลงไป กว้างราว 3 เซนติเมตร ถือไว้ระหว่างนิ้วชี้กับนิ้วโป้ง แล้วเลื่อนนิ้วโป้งไปมาบนแอ่ง…

องกอน

ราว ค.ศ. 1700 – ปัจจุบัน

สองสิ่งในคำเดียว องกอนเป็นวิญญาณในความเชื่อแบบชามานของมองโกเลีย หลังจากตาย ชามานจะกลายเป็นวิญญาณชามาน เรียกว่า องกอด (ongod)…

เครื่องดักฝัน

ค.ศ. 1929 – ปัจจุบัน

ห่วงไม้วิลโลว์ ถักตาข่ายขึงข้ามด้วยเอ็นสัตว์หรือเชือกจากพืช ผูกปมไว้ที่จุดกลาง บางครั้งเพิ่มขนนกหรือลูกปัด แขวนไว้เหนือกระดานอุ้มเด็กหรือเหนือเตียง…

เครื่องรางชาวอินูอิต

ราว ค.ศ. 1900 – ปัจจุบัน

ชิ้นส่วนเล็ก ๆ ของสัตว์และนก ทั้งที่ผ่านการแต่งและไม่ได้แต่ง — กระดูก กรงเล็บ ฟัน หนัง ขนนก — เย็บติดเสื้อผ้าหรือพกไว้ เครื่องรางหนึ่งชิ้นต่อวิญญาณหนึ่งตน…

เครื่องรางสอบผ่าน (โกกากุ คิกัง)

ค.ศ. 1979 – ปัจจุบัน

ของสี่อย่างที่ต่างกัน แต่ทำหน้าที่เดียวกัน อย่างแรกคือถุงผ้าแพรยกดิ้นยาวไม่กี่เซนติเมตร มีชื่อศาลเจ้าทอไว้บนถุง ข้างในมีคำอธิษฐานเขียนบนกระดาษหรือไม้ผนึกไว้ และห้ามเปิด…

เซ็นนินบาริ (ผ้าพันฝีเข็ม)

ค.ศ. 1894 – ค.ศ. 1945

ผ้าแถบยาว ส่วนใหญ่สีขาว กว้างราว 15 เซนติเมตร ยาว 90 ถึง 120 เซนติเมตรหรือมากกว่า มีฝีเข็มหรือปมหนึ่งพันจุด — ส่วนใหญ่เป็นสีแดง…

เหรียญชาเลนจ์คอยน์ (เหรียญประจำหน่วย)

ค.ศ. 1950 – ปัจจุบัน

แผ่นโลหะปั๊มขนาดราวเหรียญใหญ่ มีเครื่องหมายของหน่วยหรือตราขององค์กร พกไว้ในกระเป๋า เหรียญสมัยใหม่มีรูปทรงและขนาดอื่น ๆ ด้วย และใช้ตัวละครจากวัฒนธรรมป๊อปได้ง่ายพอ ๆ…

เหรียญอัศจรรย์

ค.ศ. 1832 – ปัจจุบัน

เหรียญรูปไข่แบบปั๊ม สวมที่คอด้วยสร้อย ด้านหน้าเป็นรูปสตรียืนบนลูกโลก เหยียบหัวงู มีรัศมีส่องออกจากแหวนบนมือ อยู่ในกรอบรูปไข่ที่มีข้อความว่า “โอ้ มารีย์ผู้ปฏิสนธินิรมล…

เฮ็กซ์ไซน์ (ป้ายดาวบนโรงนา)

ราว ค.ศ. 1800 – ปัจจุบัน

แผ่นกลมที่วาดไว้ข้างโรงนา มักเป็นรูปดาวในกรอบวงกลม สีสดบนพื้นขาว แบบเชิงพาณิชย์รุ่นหลังเป็นแผ่นแยก พิมพ์ซิลค์สกรีนแล้วนำไปติด มีรูปดาว ดาวทิศ หัวใจ ดอกทิวลิป…

แมวกวัก (มาเนกิเนโกะ)

ค.ศ. 1852 – ปัจจุบัน

แมวนั่ง ยกขาหน้าข้างหนึ่งขึ้นโดยคว่ำฝ่าเท้าลงในท่ากวักเรียก ขาอีกข้างมักถือเหรียญโคบังทรงรี แบบคลาสสิกเป็นแมวหางกุดญี่ปุ่น (Japanese Bobtail) ลายสามสี…

โตลี (กระจกของชามาน)

ค.ศ. 1940 – ปัจจุบัน

แผ่นโลหะกลม ทองเหลือง ทองแดง หรือสำริด ด้านหนึ่งมีลวดลาย อีกด้านขัดเงา สวมไว้บนร่างของชามาน แผ่นเล็กเย็บติดเสื้อคลุมเดล (deel) หรือผ้ากันเปื้อนเป็นจำนวนมาก…

โอมาโมริ (เครื่องรางญี่ปุ่น)

ราว ค.ศ. 1603 – ปัจจุบัน

ถุงผ้าไหมยกดอกใบเล็ก สูงไม่กี่เซนติเมตร รูดปิดด้านบนด้วยเชือก และพิมพ์ชื่อศาลเจ้าหรือวัดที่ออกให้ ข้างในเป็นแผ่นกระดาษหรือชิ้นไม้ที่มีคำอธิษฐานหรือคำวิงวอน…

โอโฮ เด เวนาโด (ตากวาง)

undated

เมล็ดกลมแข็งของเถามูคูนา (Mucuna) สีเข้ม มันวาว มีแถบดำกว้างพาดผ่าน จึงดูเหมือนดวงตาเมื่อมองในระยะแขน ผู้ขายแต่งเมล็ดด้วยเชือกหรือริบบิ้นสีแดง มักมีพู่ไหมพรมสี…

ส่งต่อ
BlueskyMastodonRedditWhatsAppอีเมล